Maandelijks archief: september 2014

Recensie Lectuur

Share Button

Vooruit met de geit!

De geschiedenis vd vooruitgang CoverRutger Bregman – De geschiedenis van de vooruitgang

Waar komt de hedendaagse hang naar nostalgie vandaan? Die vraag beantwoordt historicus en schrijver Bregman. Hij neemt ons daartoe mee op reis van de oerknal tot nu en vertelt het verhaal van dat uitzonderlijke zoogdier mens, dat zich in een uithoek van het heelal tegenwoordig vooral vastklampt aan het verhaal dat vroeger alles beter was.

De geschiedenis van de vooruitgang is een zoektocht naar een nieuw vooruitgangsgeloof in een tijdperk dat er maar niet in kan voorzien. Misschien is dat de reden dat Radio Nostalgia zo’n succes is, aldus Bregman. En dat is minder onschuldig dan het lijkt, want geen enkele beschaving kan zonder een optimistisch toekomstperspectief.

Bregman laat ook zien dat, net zo goed als pessimisme, optimisme ook in toom moet worden gehouden. Wat hij de ‘vooruitgangsval’ noemt, ligt altijd op de loer. Een treffend voorbeeld is het tijdperk dat vooraf ging aan de 1e Wereldoorlog.

De geschiedenis deelt Bregman in vijf tijdperken in. Hij bespreekt deze perioden echter niet alleen maar chronologisch, maar legt constant verbanden met andere historische perioden en het nu. Hierdoor weet hij het verleden waarlijk tot leven te wekken.

Daarnaast getuigt het verhaal van levendigheid omdat Bregman vertelt alsof hij aan de borreltafel zit. Zijn bedoeling om daarmee aan overtuigingskracht te winnen, is zeer geslaagd.

Wat ook maakt dat het een prettig leesbaar boek is, is Bregmans gevoel voor humor.

In de negentiende eeuw groeide de interesse van de Engelsen in Chinese goederen. Maar de Chinezen hadden geen behoefte aan Engelse producten en namen alleen genoegen met goud en zilver. Toen bleek dat veel Chinezen een bijna onstilbare behoefte aan opium hadden, besloten de Engelsen de opiummarkt open te breken. In 1832 kwam er zoveel opium China binnen dat 3 miljoen Chinezen het hele jaar door stoned konden blijven. Sommige adviseurs van de keizer stelden een gedoogbeleid voor, zodat de Britse import zou worden weggeconcurreerd door thuisteelt en er belasting kon worden geheven op de opium. Maar de keizer was Joop den Uyl niet en verklaarde in 1839 de oorlog aan de drugs.

Hier is overigens niet een historicus aan het woord die lollig wil zijn. Bregman heeft wel degelijk een boodschap voor ons. Daaruit blijkt dat hij een scherp observator is.

De publieke sfeer wordt gedomineerd door managers die grote macht uitoefenen, maar geen verantwoording afleggen. Ze zijn de kinderen van de gedachte dat de overheid ‘een bedrijf’ zou moeten zijn. Er is een bureaucratisch managementsysteem ontstaan, vol regels, protocollen, prestatie-indicatoren en targets. Denk aan de thuiszorghulp die 7 minuten heeft voor de steunkousen, 2 minuten voor het smeren van een beschuitje en 30 minuten voor het wassen. Alles wat niet te meten valt – een alledaags praatje, een beetje menselijke aandacht – wordt op deze manier als overbodig en verliesgevend bestempeld. Dit is geen ‘mild despotisme’ meer, maar pure controlezucht.

Net zoals Verhaeghe en anderen signaleren, ziet ook Bregman dat in onze maatschappij het vertrouwen op zijn retour is. In tijden van overbodige luxe is het geen overbodige luxe ons daarop te bezinnen, want vertrouwen is de zuurstof van gezamenlijke vooruitgang. Het perspectief richten op de maatschappij als geheel is volgens Bregman dan ook nodig.

Pleit Bregman voor een nieuwe utopie? Ja, maar niet in een vorm waar anderen, zoals John Gray, voor waarschuwen. Bregman stelt dat Gray en de zijnen terecht waarschuwen, maar ook dat zij teveel zwelgen in chagrijn. Daarom pleit hij voor een voorzichtige utopie, een die geen harde richtlijnen opstelt voor de toekomst, maar hoogstens een oor te luisteren legt voor de betere wereld die komen gaat.

Dit boek is te zien als een oproep om met de lessen uit het verleden in het achterhoofd, gezamenlijk de schouders er weer onder te zetten. Met, zoals Bregman zegt, een sprankje utopisme en een vleugje scepsis. Dat vereist een andere manier van kijken en dus moed. In ieder geval een die ingaat tegen het huidige economische denken dat alleen maar ‘groei’ als uitgangspunt lijkt te hebben.

Kortom, weg met het onbehagen, want er valt nog veel moois te doen. Daarom alleen al, een regelrechte aanrader en terechte prijswinnaar*.

sterren 9

Rutger Bregman – De geschiedenis van de vooruitgang

Uitgeverij De Bezige Bij

2013

Paperback €22,90 / E-book €14,99

* Winnaar Liberales-prijs voor het beste Nederlandstalige non-fictie boek 2013

Zie ook:  Interview VPRO’s Tegenlicht

Interview Pauw & Witteman

 

Share Button

Pop- & Radiohistorie

Share Button

24 september

elvis-presley-jailhouse rock single1957 – De single Jailhouse rock van Elvis Presley komt uit. Het nummer verschijnt ter promotie van de gelijknamige film.

In het lied bezingt Elvis verschillende personages. Zo heeft hij het over Shifty Henry, een musicus uit Los Angeles, The Purple Gang en Sad Sack, wat tijdens de 2e Wereldoorlog een aanduiding is van een loser.

Het nummer blijft lang populair en wordt door veel artiesten gecoverd. Dat leidt echter niet tot betere verkoopcijfers, want die komen voor rekening van het origineel.

In enkele landen – waaronder Nederland – wordt het nummer in 1973 en 2005 opnieuw uitgegeven en staat het weer in de hitlijsten.

Beatles Yellow Elonar1966 – Bovenaan de Top 40 staat de enige Beatles-single waarop Ringo Starr de lead vocals zingt. Het is een plaat met een zgn. dubbele A-kant met de nummers Yellow submarine en Elanor Rigby.

Over Yellow submarine zegt Paul McCartney dat hij het idee ervoor kreeg toen hij in bed lag.

‘Ik herinner me dat ik bedacht dat een kinderlied wel een goed idee zou zijn en ik dacht aan beelden en toen kwam ik op de kleur geel, en toen op een onderzeeboot.’

Bij Elanor Rigby spelen de Beatles zelf geen enkel instrument. Dat wordt gedaan door een strijkorkest van vier violisten, twee altviolisten en twee cellisten.

RNI collage1970 – Om 11 uur neemt men bij Radio Northsea International afscheid van de luisteraars. Het afscheid is echter tijdelijk, want op 6 maart 1971 wordt er weer met programma’s in het Nederlands begonnen.

Achteraf blijkt dat men is gestopt nadat Radio Veronica een grote som geld biedt. Veronica ziet de concurrent namelijk het liefst verdwijnen.

Als echter blijkt dat de kapitein van RNI onder een hoedje speelt met Veronica en de afkoopsom bij hen terugbezorgt, begint RNI opnieuw. Veel oud-Veronica medewerkers, zoals Jan van Veen, Ferry Maat en Joost den Draaijer, stappen naar RNI over.

Bobby McFerrin collage1988Don’t worry, be happy van Bobby McFerrin, is het eerste a capella nummer dat de 1e plaats in de Billboard Hot 100 haalt. Voor het nummer ontvangt McFerrin later twee Grammy’s.

Het succes brengt McFerrin in het middelpunt van de popmuziek. Maar in plaats van zijn populariteit uit te buiten, neemt hij een sabbatical op. Hij gaat zich toeleggen op dirigeren en volgt lessen bij o.a. Leonard Bernstein.

Hierna neemt McFerrin het klassieke album Hush op met de cellist Yo-Yo Ma. In 1994 wordt McFerrin benoemd tot creative director van het St. Paul Chamber Orchestra en brengt hij het album Paper Music uit, een verzameling opnames van McFerrin als vocalist en dirigent.

marco_borsato-dromen_zijn_bedrog1994 – De beslissing van Marco Borsato om over te stappen van de Italiaanse naar de Nederlands taal, pakt goed uit. Op 24 september 1994 scoort hij zijn eerste nr. 1 hit. Hij staat bovenaan in de Mega Top 50 met Dromen zijn bedrog.

Bijzonder is dat het nummer lang bovenaan staat: in de Mega Top 50 dertien weken en in de Top 40 twaalf weken. Het wordt daardoor het beste nummer van 1994 en een van de grootste hits aller tijden in Nederland.

Katie_Melua_-_Nine_Million_Bicycles2005 – De single Nine Million Bicycles van Katie Melua komt binnen op 34 in de Top 40. Het blijft enige weken onderin hangen, waarna het alsnog stijgt en zes weken op 9 staat.

Het nummer wordt in Nederland bekend nadat Melua het zingt tijdens de voltrekking van het kerkelijk huwelijk van Prins Pieter-Christiaan met Prinses Anita.

coldplay-paradise2011Paradise van Coldplay, komt hoog binnen in de Top 40 op nr. 7.

Behalve de single zelf, krijgt ook de videoclip veel aandacht. Te zien is hoe een olifant ontsnapt uit een dierentuin en als verstekeling meevliegt naar het paradijs. Daar vindt hij zijn vrienden terug.

De clip is inmiddels meer dan 312 miljoen maal bekeken.

Share Button