Kunstmatig

Share Button

kunstmatigTijdens het leven, loopt een mens er vroeg of laat tegenaan. Mij overkwam het begin jaren tachtig. Ik was nog geen twintig en stond met studiegenoten in het Teylers Museum in Haarlem, te kijken naar twee naast elkaar hangende en bij elkaar horende, bijna geheel witte doeken. Op het linker schilderij werd het wit doorkruist door kleine vormen, als ware het pootafdrukken van een vogel, die van linksboven naar rechtsonder liepen. Op het rechterdoek dezelfde sporen, maar dan van linksonder naar rechtsboven. Wat was dit? Was dit kunst?

Nog geen minuut later werd ik uitgemaakt voor ‘cultuurbarbaar’. Dit nadat ik na het lezen van de titel van de werkstukken (Sporen naar beneden en Sporen naar boven) in lachen was uitgebarsten. ‘Ha, ha’ zo proestte ik uit, ‘dat noemen ze dan kunst en hangt hier in een museum. Mijn neefje van 3 kan dat ook maken.’ Dit was kennelijk tegen het zere kunstbeen van een serieuze medebezoeker, die zich daarna dan ook hoofdschuddend van mij verwijderde.

Het is nu ruim dertig jaar later en nog steeds weet ik niet precies wat kunst is. ‘Zoek het dan op in het woordenboek’ zeg je misschien, waarna ik je hartelijk dank en je laat weten dat ik dit al deed. Ook raadpleegde ik boeken over kunst, zoals Ons creatieve brein van hersenprofessor Dick Swaab. Een zeer interessant boek, maar net als na het lezen van veel andere boeken word je er niet veel wijzer van. Want wat weet je nu eigenlijk als je leest dat kunst kan worden gedefinieerd als ‘creatieve uitingen zonder praktisch nut, die een esthetisch genoegen teweegbrengen’? Inderdaad, weinig.

Lezen we deze week dat het New Yorkse museum voor moderne kunst prints met de eerste 176 emoji’s gaat tentoonstellen, dan weet ik niet hoe het jou vergaat, maar dan ben ik net zoals toen aan het Spaarne, eerst even vreselijk in de war, om daarna in lachen uit te barsten. Waarom? Omdat het overduidelijk is dat emoji’s in een museum hangen niets met kunst te maken heeft, maar alles met marketing. Jawel, met een geheim plannetje om pegels uit de zak te schudden van ook het jonge publiek.

En bleef het nu maar bij die New Yorkse actie, maar helaas is tegenwoordig de godganse kunstwereld vergeven van wat zo mooi heet ‘modern ondernemerschap’. Moet men doen om te overleven, maar zo komt het wel dat je alleen al aan het bijhouden van wie er genomineerd zijn voor de zoveelste literatuurprijs, een dagtaak hebt en dat we worden lastiggevallen door ene Paul Witteman die zich opwerpt als de goeroe van de klassieke muziek en ons wel eens even zal vertellen welke nummertjes nu écht aangenaam zijn om naar te luisteren. Doet hij graag, zo lang ze maar betalen.

Leuk geprobeerd allemaal, maar ik maak verdomme zelf wel uit wat ik leuk, lekker of verbijsterend goed vind en of ik dat kunst noem. Dus door Bob Dylan de Nobelprijs voor Literatuur toe te kennen, houd ik niet opeens meer van zijn werk, of liever gezegd: nog steeds niet. En door schilder en glazenier Marc Mulders Kunstenaar van het Jaar 2017 te noemen, trek ik niet mijn OV-chipkaart tevoorschijn om naar de Nieuwe Kerk in Amsterdam en de kerken in Nijmegen en Rhoon te reizen om daar zijn glas-in-loodramen te bewonderen. Kan de jury van de Stichting Kunstweek in haar rapport nog zo mooi schrijven dat Marc een echte schilder is, ‘die zijn beelden in de verf laat ontstaan’, maar het enige wat ik dan denk is: hoe verzin je het?

Waar het natuurlijk écht om draait is niet of iets ‘kunst’ is, maar of het iets met je doet. De vraag is dan of het je doet huiveren, lachen en in ieder geval, of je een zekere schoonheid ervaart. Schoonheid die zich alleen daar bevindt waar het slechts kan zijn, namelijk in het niet door vergelijken en meten beroerde hart. Dus lazer op met al die lijsten, prijzen en verkiezingen. Zo luister ik bijvoorbeeld naar U2. Niet omdat ze zoveel cd’s hebben verkocht, of Award nummer zoveel hebben gekregen, maar gewoon omdat hun geluiden me raken. Daar heb ik geen kunstmatige intelligentie voor nodig.

u2-pop-art

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *