Recensie Lectuur

Share Button

Zo heerlijk nuchter

Burkeman Tegengif CoverOliver Burkeman – Tegengif. Geluk voor mensen die een hekel hebben aan positief denken

Psycholoog en schrijver Oliver Burkeman neemt het ‘positieve denken’ op de korrel. Hij laat de valkuilen zien en raadt ons aan realistischer naar het leven te kijken. Als tegengif biedt hij ons een blik op dat wat hij noemt het ‘negatieve denken’, dat overigens helemaal niet zo negatief blijkt te zijn. Integendeel.

Wat is er mis met positiviteit? Op zich niets, zegt Burkeman, ware het niet dat veel hypes uitgaan van verkeerde veronderstellingen. Schrijvers van boeken als The Secret doen het voorkomen alsof gelukkig zijn min of meer een kwestie van een besluit is. Gooi je wens het universum in en het geluk ligt voor het oprapen. Maar zo eenvoudig is het natuurlijk niet, zegt Burkeman, want dan was de hele wereld al gelukkig en zou hij bijvoorbeeld niet in de krant lezen dat het zoveelste bedrijf van een motivationele spreker failliet is.

Over motivationele sprekers gesproken. Burkeman laat zien dat deze opzwepers vaak uitgaan van ongefundeerde feiten en in wezen niet veel meer doen dan de zaal in de stemming brengen. Een stemming die terug in de echte wereld, vaak verdwijnt als sneeuw voor de zon. Begrijpelijk, aldus Burkeman, want de hele dag positief zijn kost enorm veel moeite. Je zou er haast ongelukkig van worden.

Welk tegengif biedt Burkeman als hij het heeft over ‘het negatieve pad naar geluk’? In ieder geval niet het focussen op het negatieve. Dan, zegt hij, maken we dezelfde fout als bij het positieve denken. Wel laat hij ons zien dat de tegenstelling tussen ‘positief’ en ‘negatief’ onjuist is. Het is zoals met het weer: er bestaat geen ‘goed’ of ‘slecht’ weer. Dat maken wij er zelf van.

Burkeman vindt de ingrediënten voor zijn tegengif in verschillende, reeds bestaande filosofieën en psychologische denkwijzen. Hij bestudeert deze, maar dat niet alleen: hij trekt er ook op uit om de proef op de som te nemen. Zo doet hij verslag van een week stilteretraite en van zijn bezoeken aan beroemdheden als Eckart Tolle en Albert Ellis. Van die laatste doet hij in de Londense ondergrondse de ‘subway-station oefening’: in een volgepakt treinstel roept hij, net voordat de volgende halte wordt bereikt, keihard de naam van die volgende halte. Zoals Ellis al voorspelt, kijkt niemand ervan op en komt Burkemans ergste vrees niet uit.

Ook het andere wat Burkeman doet, illustreert dat positief denken in wezen een angst is voor het onzekere. Tegelijkertijd, laat hij ons zien dat er veel moois zit in ‘niet weten’, namelijk dat daardoor het mysterie terugkeert in ons leven. We zullen wel moeten, zegt Burkeman, want een achterdeur uit het leven is er niet. Stappenplannen naar geluk zijn dan ook zeer beperkt houdbaar.

Burkeman schrijft niet alleen vlot, maar hij gebruikt ook de nodige humor. Vooral in het begin heeft hij het op zijn heupen en barst je regelmatig in schaterlachen uit. Het is een goede opmaat voor het wat serieuzere werk verderop in het boek, dat overigens nooit ernstig wordt. Burkeman houdt het luchtig.

Wat ook aangenaam is, zijn de verslagen die Burkeman doet van zijn gesprekken met allerlei mensen en van zijn activiteiten. Zo vinden we hem in krottenwijken in Afrika, bij dodenfeesten in Mexico en zoals gezegd in de ondergrondse van Londen. Hij is daardoor overtuigender dan een kamergeleerde en het maakt zijn verhaal levendig.

Al met al een heerlijk boek, waar je tijdens het lezen alleen al gelukkiger van wordt. Wat een beetje tegengif al niet kan doen.

sterren 9

TegengifOliver Burkeman – Tegengif. Geluk voor mensen die een hekel hebben aan positief denken.

Oorspronkelijke titel: The Antidode – Happiness for People Who Can’t Stand Positive Thinking

Vertaald door Patty Adelaar

Uitgeverij Ambo ‖ Anthos

2012

Paperback € 19,95 / E-book € 14,99

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *