Recensie Literatuur

Share Button

Iedereen verslikt zich weleens

 

Herman Koch - Geachte heer MHerman Koch – Geachte heer M.

Ooit was M. een gevierd schrijver. Zijn roman Afrekening, gebaseerd op de mysterieuze verdwijning van een geschiedenisleraar, verkocht goed. Maar tijden veranderen. De jonge generatie heeft weinig belangstelling voor zijn werk. Behalve dan zijn onderbuurman, die M. bovendien scherp in de gaten houdt.

Waarom houdt de onderbuurman M. zo scherp in de gaten? Wat weten beiden meer van de verdwijningszaak? En wat is er gebeurd met de geschiedenisleraar, nadat deze een verhouding had met een van zijn leerlingen? Het zijn vragen die je je aan het begin van het verhaal stelt.

Vanaf het begin wordt de indruk gewekt dat de onderbuurman nog een appeltje te schillen heeft met M. De brieven die hij aan M. schrijft zijn dreigend en bovendien bijtend sarcastisch van toon. Het is Koch op zijn best.

Dat uw vrouw een dochter in haar lichaam heeft willen laten groeien die, naar alle kansberekeningen gemeten, voor de helft uw gezicht had kunnen krijgen, moet u zien als een compliment. Misschien wel het grootste compliment dat een vrouw een man kan geven. (…)

Ja, ik heb bepaalde plannen met u, meneer M. U denkt misschien dat u alleen bent, maar vanaf vandaag ben ik er ook. In zekere zin ben ik er natuurlijk altijd al geweest, maar nu ben ik er echt. Ik ben er, en ik ga voorlopig niet meer weg. Ik wens u een goede nacht – uw eerste nacht alleen. Ik doe nu de lichten uit, maar ik blijf bij u.

Het hele verhaal draait om de verdwijningszaak. Het wordt verteld door de ogen van verschillende hoofdpersonen, die ieder afzonderlijk iets weten wat de anderen niet weten. Zo vallen gaandeweg de puzzelstukjes op hun plaats.

Is het een spannend verhaal? In het begin wel, maar na een paar hoofdstukken niet meer. Dat komt omdat Koch te weinig zaken met elkaar verbindt.

Een andere fout die Koch maakt is dat hij ons veel te lang, veel te veel dwaalsporen laat volgen. We worden overladen met details, zoals bijvoorbeeld met beschrijvingen van de dagen dat enkele hoofdpersonen in een huisje vakantie vieren. Veel van die details doen er niet toe en het is dan ook alsof Koch een klein cadeau in een grote doos verpakt met veel verpakkingsmateriaal.

Wat ook bijdraagt aan de slapte van het verhaal, is dat veel zaken nogal ongeloofwaardig zijn. Zo doet Koch het voorkomen alsof M. zijn onderbuurman meerdere malen achter elkaar niet herkent, terwijl uit de rest van het verhaal nergens blijkt dat M. iets mankeert aan zijn geheugen. En ook het uit elkaar gaan van de geschiedenisleraar en zijn vrouw, direct nadat vrouwlief in de badkamer een oorbel vindt van een andere vrouw, is wel heel erg snel. En zo zijn er meer zaken die niet kloppen, iets waar Koch notabene zelf op wijst als hij M. aan het woord laat.

Het dreigde het hele boek uit balans te brengen. Je leest weleens van die boeken waarbij je je niet aan de indruk kunt onttrekken dat de schrijver er nog een schepje bovenop wilde doen. Dat hij dacht dat hij aan dat ene sterke gegeven niet genoeg had. Het is ook heel begrijpelijk, iedere schrijver heeft die neiging, je werkt maanden aan een boek, jaren vaak, het hangt je allang de keel uit, het verhaal begint je te vervelen, en om die verveling te lijf te gaan gooi je er een nieuw element tegenaan, een verrassende wending, iets spectaculairs. Maar de kans is groot dat je met die toevoeging het evenwicht van het boek in één keer om zeep helpt. De schrijver verveelt zich misschien, maar de lezer nog niet. De schrijver vergeet dat de lezer niet maanden of jaren over een boek doet. Hooguit een paar dagen of een week.

In het laatste deel van deze roman komt Koch sterk terug. Het einde is verassend en wordt goed afgesloten. Toch is het te weinig om goed te maken wat Koch eerder heeft laten liggen. En dit wordt nog eens versterkt doordat het notabene Koch zelf is die aangeeft hoe dat komt. Het is alsof Koch in de spiegel kijkt, maar denkt dat zijn spiegelbeeld iemand anders is. Uiterst merkwaardig.

Geluk bij al deze ongelukken is dat Koch een goede staat van dienst heeft. Niet voor niets is zijn vorige roman (Het diner) een groot succes, ook internationaal. We houden het er daarom maar op dat Koch zich heeft verslikt. Dat overkomt de beste. Het is alleen wel te hopen dat Koch een volgende keer weer goed kauwt op zijn verhaal. Anders gebeuren er nog ongelukken. En dat zou zonde zijn.

sterren5

LeraarHerman Koch – Geachte heer M.

Ambo|Anthos

2014

Paperback € 22,95 / E-book € 14,99

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *