Recensie Literatuur

Share Button

Uitstekend debuut

 

De mooiste kleur die niet bestaat CoverMaartje Laterveer – De mooiste kleur die niet bestaat

Oost-Berlijn, 1967. Julia en haar oudere zus Güdrun liggen samen in bed te fantaseren over vrijheid. Ze vragen zich af welke kleur deze zou hebben.

Maar Güdrun lachte. ‘Snap je het niet? Vrijheid kan alle kleuren hebben die je wilt. Jíj bepaalt de kleur van vrijheid. Ieder bepaalt dat zelf, dat is vrijheid. Dat is la vie en rose, mijn kleine Julchen,’ riep ze triomfantelijk.

Amsterdam, 1990. Julia woont in Amsterdam, is getrouwd, heeft een zoon en werkt als journaliste voor een krant. Ze krijgt de opdracht om naar de stad van haar jeugd terug te gaan en een artikel te schrijven over het leven daar, nu de grenzen tussen Oost en West open zijn. Ze voelt weerstand, vooral als ze die oude stem van vroeger weer hoort.

Een golf in haar maagstreek gooide haar terug in de tijd, naar een vorig leven waarin ze een meisje was, een meisje dat maar één ding liever wilde dan trouwen, en dat was weg, eroverheen, naar de andere kant.

Wat volgt is een heen en weer gaan in de tijd. Julia wil per se weten wie destijds het ontsnappingsplan van haar en haar geliefde heeft verraden. Waarom volgde haar vriend haar niet toen zij eenmaal in het Westen was? Wie stak daar een stokje voor? Of was het toch zijn eigen keuze?

Vrijheid, of meer specifiek het verlangen ernaar, is het centrale thema in ‘De mooiste kleur’. Schrijfster Maartje Laterveer laat zien dat de DDR een absurde vorm van onvrijheid was. Maar ook dat men net zo goed onvrij kan zijn als men bevrijd is van een dictatuur. Het verlangen naar vrijheid is kennelijk overal en altijd aanwezig, waar men ook leeft.

Laterveer zegt dat het plot bij haar altijd op de tweede plaats komt. Zij vindt haar schrijfstijl belangrijker. Dat is in haar boek nauwelijks te merken. Men kan hooguit zeggen dat het laatste hoofdstuk achterwege had mogen blijven. Een meer open einde was sterker geweest. Maar dat is dan ook het enige, want het verhaal zit goed in elkaar. Je wilt weten hoe het afloopt en welke waarheden er achter de geheimen schuil gaan.

De schrijfstijl is fantastisch mooi. Laterveer is een scherp observator van menselijke verhoudingen en schrijft dat neer in prachtig geschreven zinnen met mooie metaforen en goed gekozen woorden.

Als haar moeder zonder haar aan te kijken een mok thee op tafel neerzet en de keuken uit loopt, hoort Julia het ook zonder dat ze het zegt. De enige dochter die haar rest kan het niet eens opbrengen langer dan strikt noodzakelijk bij haar moeder te blijven. Julia weet niet wat erger is: dat ze het niet zegt, of dat ze gelijk heeft.

Ook goed zijn de tijdsbeelden die Laterveer schetst. Ze beschrijft treffend de beklemmende sfeer van de toenmalige DDR en heeft oog voor het feit dat men in het Oost-Berlijn van na de wende, niet goed raad wist met de vrijheid.

Dat Laterveer de context goed beschrijft is niet zonder reden. Haar research was uitgebreid. Niet alleen omdat ze nieuwsgierig was, maar vooral omdat ze voorzichtig wilde zijn. Laterveer had namelijk het gevoel dat ze dit verhaal eigenlijk niet mocht vertellen omdat ze het niet zelf had meegemaakt. In die zin beschouwde ze het niet als ‘haar’ verhaal.

Gelukkig heeft Laterveer haar verhaal toch opgeschreven. Dat deed ze pas nadat een voormalig inwoonster van de DDR haar zei dat ze gewoon moest gaan schrijven en eens moest ophouden met al dat onderzoek. Kennelijk moest ook Laterveer zich eerst voldoende vrij voelen om haar verhaal vrij te laten. Een verhaal dat een uitstekend debuut is en dat bovendien doet verlangen naar meer.

sterren 9

DDRMaartje Laterveer – De mooiste kleur die niet bestaat

Uitgeverij Meulenhoff, 2012

Paperback € 18,95 / E-book € 8,99

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *