Recensie literatuur & lectuur

Share Button

Lachend kijken naar onszelf

 

Absurde overvloed Michael Foley CoverMichael Foley – Absurde overvloed

In dit boek gaat docent, dichter en romanschrijver Michael Foley, in op de vraag waarom het voor de westerse mens toch zo moeilijk is om gelukkig te zijn. Hij signaleert bij velen ontevredenheid en rusteloosheid, ondanks al onze overvloed. Foley vraagt zich af hoe dat kan en of er oplossingen zijn.

Voordat Foley van wal steekt, waarschuwt hij ons. Simpele antwoorden zijn er niet. Verwacht van hem dus geen stappenplan, lijstjes of andere recepten over hoe we moeten leven.

Het enige voorschrift is dat er geen voorschriften kunnen zijn. De complexiteiten van individuen en hun omstandigheden maken universele voorschriften onmogelijk. De vraag naar voorschriften is juist ook weer een teken van de tijd. Het is alleen ons ongeduldige, gulzige tijdperk dat een beknopt lijstje punten eist over hoe we moeten leven.

In plaats van streven naar geluk, zegt Foley, doen we er beter aan als we ons absurde gedrag eens onder de loep nemen. Dat is beter dan het ontkennen van problemen. Het vluchten in ‘leuke dingen’ voelt in eerste instantie misschien beter, maar is in feite slavernij.

Foley laat de valkuilen zien waarin we kunnen stappen als we onszelf bekijken. Eén van de dingen die hij noemt, is het wijzen naar de ander. De ander waar we tegenwoordig van eisen dat die ons respecteert. Gebeurt dat niet, dan voelen we ons direct beledigd.

Foley pleit er dus voor om naar onszelf kijken. Al was het maar om de invloed van de wereld op onszelf beperken. Makkelijk is dat in eerste instantie niet, zo weet Foley.

De beste weg naar het succes is dus om ons te richten op mislukking. En het zou over het algemeen beter zijn om ons te concentreren op onze tekortkomingen. Maar het is uiterst moeilijk om onszelf te zien zoals we zijn. De geest deinst net zo hard terug voor zijn eigen onbetekenendheid als voor het vooruitzicht van zijn eigen vernietiging. Er is een soort eigenzinnige, onnatuurlijke handeling, een sprong in het diepe voor nodig om te begrijpen dat ons eigen zelf een naakt, huiverend, onzeker, angstig en miezerig dingetje is. De innerlijke reus is eigenlijk een trillende dwerg, en ook nog eens een half krankzinnige, neurotische, gulzige, woedende, misvormde dwerg. Wat de ene dwerg van de andere onderscheidt, zijn de aard en de kracht van zijn vermommingen en zelfbedrog (die als uiterste taak hebben om alle ingenieuze processen van het zelfbedrog uit te wissen).

Naar jezelf kijken kan een niet al te fraai beeld opleveren. Maar, zo zegt Foley, wil je gelukkig zijn dan is dat nodig. En ook: het is de moeite waard, want in het naar jezelf kijken zit nu net het geheim van geluk.

… alles wat de moeite waard is, moeite kost, is een cruciale onthulling voor het tijdperk waarin we verwachten dat alles gemakkelijk is.

Absurde overvloed is een heerlijk boek om te lezen. Heerlijk omdat Foley openhartig vertelt over zijn eigen strubbelingen en beschikt over veel humor. Daardoor wordt de gevreesde spiegel een lachspiegel. Je kunt dan ook niet anders dan lachen als hij ons bijvoorbeeld laat zien waarom we zo nodig moeten shoppen, hoe het er bij vergaderingen aan toe gaat en hoe we verantwoordelijkheid ontlopen door er snel het label van een stoornis op te plakken (“Ik kan er niets aan doen, want ik heb X”). Langzaam maar zeker word je je ervan bewust dat het nogal absurd is zoals we ons gedragen op deze aardkloot.

Bij het schrijven putte Foley uit verschillende filosofische en psychologische bronnen. We zien denkers als Boeddha, Proust en Spinoza voorbij komen. Het hebben van kennis over deze figuren is echter niet nodig om het boek te kunnen lezen. Foley schrijft voor een breed publiek.

Het enige punt van kritiek is dat Foley soms nogal kort door de bocht gaat. Maar het lijkt er sterk op dat hij dat met opzet doet, want Foley wil ons prikkelen, ons verleiden tot nadenken. In dat geval heiligt het doel het middel.

De conclusie is dat het enerzijds moeilijk is om gelukkig te worden, anderzijds dat het eigenlijk vrij eenvoudig is. De voorwaarde is dan wel dat je kijkt in de spiegel en iedere dag de moeite neemt om dat te doen.

sterren 8

OvervloedMichael Foley – Absurde overvloed. Waarom het zo moeilijk is om gelukkig te worden

Uitgeverij: Atlas Contact

Uitgegeven: juni/juli 2012

Paperback € 24,95 / E-book €19,99

 

Het volgende boek van Michael Foley (‘Lang leve het gewone’) is inmiddels verschenen.

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *