Alle berichten van zijnzegje

Apostelkind

100Shares
Share Button

Openhartig en treffend

Renske Doorenspleet – Apostelkind. In de greep van een gesloten genootschap

Persoonlijk verslag van het loskomen van een religieuze beweging

‘Hoe kun je iets loslaten als je niet weet wat jou heeft vastgehouden?’ Dat zegt echtgenoot Martin, als Renske Doorenspleet het graven in haar verleden wil opgeven. Een geschiedenis van opgroeien in Het Apostolisch Genootschap (ApGen), een religieuze beweging waar tot in de jaren ’80 een grote mate van discipline, loyaliteit, uiterlijk en geestelijk conformisme werd geëist.

Het doorknippen van de navelstreng – in 1998 stappen Renske en haar man uit de beweging – betekent nog niet een definitieve breuk met het verleden. Integendeel. Naarmate de tijd verstrijkt kijkt Doorenspleet met steeds meer verbazing naar wat haar is overkomen. Zo vraagt ze zich af hoe het kan dat deze groep waaraan het individu volledig ondergeschikt werd gemaakt (‘Ik was wij, wij waren nooit ik’), in een open en democratische samenleving als Nederland, ongemoeid zijn gang kon gaan.

Om antwoord te krijgen, raadpleegt Doorenspleet talloze oude documenten en voert ze gesprekken met haar ouders, andere (ex)leden en wetenschappers. De kennis die ze opdoet, legt ze naast haar eigen herinneringen. Dit maakt dat ze in een emotionele rollercoaster terecht komt, waarbij ze zich afvraagt of iemand haar ooit zal geloven. Niet zo vreemd als je bent opgegroeid in een groep die (ook nu nog) de donkere kanten van het verleden het liefst onder het tapijt veegt.

Doorenspleet brengt de geschiedenis van het ApGen in kaart, niet alleen door te beschrijven hoe de oorspronkelijke beweging vanuit Engeland, via Duitsland naar Nederland kwam, maar ook vertelt zij hoe het genootschap zich in de periode 1946-1951 losmaakte van de Duitse moederkerk, de Neuapostolische Kirche. Daarnaast is ieder hoofdstuk voorzien van persoonlijke herinneringen, als ware het dagboekaantekeningen. Zo krijgen we een gedetailleerd beeld van hoe Doorenspleet binnen de beweging opgroeide en hoe zij dat beleefde.

Over de auteur:

Renske Doorenspleet (1973) was als docent en onderzoeker verbonden aan de universiteiten van Harvard en Leiden. Ze schreef wetenschappelijke artikelen en vier Engelstalige boeken over vrijheid en democratie. Sinds 2006 woont ze in Engeland, waar ze werkt als universitair docent.

De schrijfster wordt geboren in 1973, het jaar dat er in het ApGen een crisis ontstaat. Het gevolg van een groeiende kloof tussen de progressiever wordende buitenwereld en het genootschapsleven. In plaats van mee te bewegen met de tijdsgeest, trapt de toenmalige apostel L. Slok (1904-1984) keihard op de rem.

Nog meer olie op het vuur is dat er in augustus 1974 negatieve berichten verschijnen in het veelgelezen weekblad Panorama. Dat slaat binnen het genootschap in als een bom. Het zorgt ervoor dat alle luiken potdicht gaan en dat de inmiddels strakke teugels, nóg strakker worden aangehaald. Zo krijgt elk gezin iedere zes weken huisbezoek, word je geacht allerlei persoonlijke zaken (studie, andere baan, verhuizen, met elkaar op vakantie gaan, relatieproblemen, enz.) te bespreken met de voorganger van jouw gemeente en moet je een geldige reden hebben om niet te komen opdagen bij de talloze activiteiten (dit wordt allemaal nauwkeurig bijgehouden).

In dit verstikkende klimaat groeit de jonge Renske op. Een hoogsensitief kind dat last heeft van alle drukte; een intelligent kind dat vragen stelt die niet op prijs worden gesteld; een serieus kind dat uitgroeit tot een jonge vrouw met vragen over haar identiteit, mede veroorzaakt door te moeten leven in twee parallelle werelden. Een vrouw die er zo nu en dan letterlijk kotsmisselijk van wordt als ze terugdenkt aan die tijd dat het altijd maar ‘fijn’ moest zijn.

Apostelkind is het eerste boek dat de zwarte bladzijden uit de geschiedenis van het ApGen openbaar maakt. Volgens Doorenspleet hard nodig, omdat sprake was van emotioneel misbruik. Praktijken waarin kinderen ongewild werden meegezogen en waar velen tot op de dag van vandaag last van hebben. Waarover op de eigen website niets is te vinden (alsof er niets is gebeurd) en waarop het genootschap nogal lauw reageert*.

Volgens Doorenspleet zou het beter zijn, als groepen als het ApGen regelmatig worden geïnspecteerd, zoals bijvoorbeeld in het onderwijs. De situatie binnen het genootschap is sinds 1994 weliswaar veranderd, maar oude gewoonten, zoals het uit hun functie zetten van mensen omdat ze zich niet ‘keurig’ zouden gedragen, komen nog steeds voor. Hoezo ‘samen wijzer worden’?

Al met al is Apostelkind een openhartig verslag, dat treffend beschrijft hoe het eraan toe ging binnen het ApGen. Een boek dat geschreven moest worden en dat sinds het verschijnen bij zowel leden als oud-leden veel losmaakt. Ook een aanrader voor buitenstaanders. Een publicatie die bovendien kan worden gezien als een wijze raad en dan ook begint met de woorden van Kahlil Gibran (De profeet, 1923):

‘Je kinderen zijn je kinderen niet.

Zij zijn de zonen en dochters van ‘s levens hunkering naar zichzelf.

Je mag hen je liefde geven, maar niet je gedachten, want zij hebben hun eigen gedachten.’

Titel: Apostelkind. In de greep van een gesloten genootschap

Auteur: Renske Doorenspleet

Verschenen: april 2020

Uitgever: Balans

Pagina’s: 320

ISBN: 9789463820936 (paperback) / 9789463820943 (E-book)

Prijs: Paperback € 22,99 / E-book € 11,99

 

* Zie De Telegraaf, katern Vrouw, woensdag 8 april, pagina W7 en de website van De Monitor van KRO-NCRV

 

Share Button
100Shares

Elk nadeel heb

18Shares
Share Button

 

Een vrij bekende voetballer zei ooit dat ieder nadeel zijn voordeel heb. Een waarheid als een koe, die ook in deze turbulente tijd geldt. Zoiets beweren is misschien vloeken in de kerk, maar die zijn toch leeg. Over voordeel gesproken.

Is de zonzijde zien nodig? Nou en of! Want diverse media praten ons zowat een collectieve depressie aan. Waarbij die Truus van Nieuwsuur de kroon spant: bij ieder item steunt en kreunt ze, alsof ze nodig moet poepen.

Nee, dan lees ik liever berichten, zoals over die clown in het Witte Huis. Die geen mondkapje wil dragen omdat hij presidenten, premiers, dictators, koningen en koninginnen moet ontvangen. Tuurlijk gast. Toch moet dit worden aangemoedigd, want des te groter de kans dat we eerdaags van ‘m af zijn.

Wat ook fijn is, is dat er nu de app is dat het geluid van een rumoerig kantoor afspeelt. Kletsende collega’s, een zoemende airco of een printer die documenten uitspuugt, kunnen het wat levendiger laten lijken bij het thuiswerken. En wordt het wat té levendig, bijvoorbeeld omdat je nageslacht zich zo niet kan concentreren op het schoolwerk? Geen nood. Kalmerende apps zat. Of dreigen met huisarrest.

En dan die geweldige campagne van de Rijksoverheid. Met een tekst die luidt: ‘Want alleen sámen kunnen we anderhalve meter afstand houden’. De spijker op z’n kop. Want probeer dat maar eens in je eentje te doen.

Waarmee ik maar wil zeggen dat er dankzij de crisis, tal van lieve, creatieve en vaak ook humorvolle dingen ontstaan. Zodat kleintjes op berenjacht kunnen gaan, met kunst en vliegwerk cabinepersoneel wordt ingezet in de zorg en kinderliedjes reïncarneren (‘Zeg mondkapje waar ga je heen?’)*

Kortom, achter de wolken schijnt de zon. Waar je natuurlijk wel oog voor moet hebben. Waarvan die voetballer gezegd zou hebben: “Je gaat het pas zien als je het door hebt.”

* Idee Marianne Koopman

Share Button
18Shares