Categoriearchief: Recensies literatuur & lectuur

Voor jou gelezen

Apostelkind

25Shares
Share Button

Openhartig en treffend

Renske Doorenspleet – Apostelkind. In de greep van een gesloten genootschap

Persoonlijk verslag van het loskomen van een religieuze beweging

‘Hoe kun je iets loslaten als je niet weet wat jou heeft vastgehouden?’ Dat zegt echtgenoot Martin, als Renske Doorenspleet het graven in haar verleden wil opgeven. Een geschiedenis van opgroeien in Het Apostolisch Genootschap (ApGen), een religieuze beweging waar tot in de jaren ’80 een grote mate van discipline, loyaliteit, uiterlijk en geestelijk conformisme werd geëist.

Het doorknippen van de navelstreng – in 1998 stappen Renske en haar man uit de beweging – betekent nog niet een definitieve breuk met het verleden. Integendeel. Naarmate de tijd verstrijkt kijkt Doorenspleet met steeds meer verbazing naar wat haar is overkomen. Zo vraagt ze zich af hoe het kan dat deze groep waaraan het individu volledig ondergeschikt werd gemaakt (‘Ik was wij, wij waren nooit ik’), in een open en democratische samenleving als Nederland, ongemoeid zijn gang kon gaan.

Om antwoord te krijgen, raadpleegt Doorenspleet talloze oude documenten en voert ze gesprekken met haar ouders, andere (ex)leden en wetenschappers. De kennis die ze opdoet, legt ze naast haar eigen herinneringen. Dit maakt dat ze in een emotionele rollercoaster terecht komt, waarbij ze zich afvraagt of iemand haar ooit zal geloven. Niet zo vreemd als je bent opgegroeid in een groep die (ook nu nog) de donkere kanten van het verleden het liefst onder het tapijt veegt.

Doorenspleet brengt de geschiedenis van het ApGen in kaart, niet alleen door te beschrijven hoe de oorspronkelijke beweging vanuit Engeland, via Duitsland naar Nederland kwam, maar ook vertelt zij hoe het genootschap zich in de periode 1946-1951 losmaakte van de Duitse moederkerk, de Neuapostolische Kirche. Daarnaast is ieder hoofdstuk voorzien van persoonlijke herinneringen, als ware het dagboekaantekeningen. Zo krijgen we een gedetailleerd beeld van hoe Doorenspleet binnen de beweging opgroeide en hoe zij dat beleefde.

Over de auteur:

Renske Doorenspleet (1973) was als docent en onderzoeker verbonden aan de universiteiten van Harvard en Leiden. Ze schreef wetenschappelijke artikelen en vier Engelstalige boeken over vrijheid en democratie. Sinds 2006 woont ze in Engeland, waar ze werkt als universitair docent.

De schrijfster wordt geboren in 1973, het jaar dat er in het ApGen een crisis ontstaat. Het gevolg van een groeiende kloof tussen de progressiever wordende buitenwereld en het genootschapsleven. In plaats van mee te bewegen met de tijdsgeest, trapt de toenmalige apostel L. Slok (1904-1984) keihard op de rem.

Nog meer olie op het vuur is dat er in augustus 1974 negatieve berichten verschijnen in het veelgelezen weekblad Panorama. Dat slaat binnen het genootschap in als een bom. Het zorgt ervoor dat alle luiken potdicht gaan en dat de inmiddels strakke teugels, nóg strakker worden aangehaald. Zo krijgt elk gezin iedere zes weken huisbezoek, word je geacht allerlei persoonlijke zaken (studie, andere baan, verhuizen, met elkaar op vakantie gaan, relatieproblemen, enz.) te bespreken met de voorganger van jouw gemeente en moet je een geldige reden hebben om niet te komen opdagen bij de talloze activiteiten (dit wordt allemaal nauwkeurig bijgehouden).

In dit verstikkende klimaat groeit de jonge Renske op. Een hoogsensitief kind dat last heeft van alle drukte; een intelligent kind dat vragen stelt die niet op prijs worden gesteld; een serieus kind dat uitgroeit tot een jonge vrouw met vragen over haar identiteit, mede veroorzaakt door te moeten leven in twee parallelle werelden. Een vrouw die er zo nu en dan letterlijk kotsmisselijk van wordt als ze terugdenkt aan die tijd dat het altijd maar ‘fijn’ moest zijn.

Apostelkind is het eerste boek dat de zwarte bladzijden uit de geschiedenis van het ApGen openbaar maakt. Volgens Doorenspleet hard nodig, omdat sprake was van emotioneel misbruik. Praktijken waarin kinderen ongewild werden meegezogen en waar velen tot op de dag van vandaag last van hebben. Waarover op de eigen website niets is te vinden (alsof er niets is gebeurd) en waarop het genootschap nogal lauw reageert*.

Volgens Doorenspleet zou het beter zijn, als groepen als het ApGen regelmatig worden geïnspecteerd, zoals bijvoorbeeld in het onderwijs. De situatie binnen het genootschap is sinds 1994 weliswaar veranderd, maar oude gewoonten, zoals het uit hun functie zetten van mensen omdat ze zich niet ‘keurig’ zouden gedragen, komen nog steeds voor. Hoezo ‘samen wijzer worden’?

Al met al is Apostelkind een openhartig verslag, dat treffend beschrijft hoe het eraan toe ging binnen het ApGen. Een boek dat geschreven moest worden en dat sinds het verschijnen bij zowel leden als oud-leden veel losmaakt. Ook een aanrader voor buitenstaanders. Een publicatie die bovendien kan worden gezien als een wijze raad en dan ook begint met de woorden van Kahlil Gibran (De profeet, 1923):

‘Je kinderen zijn je kinderen niet.

Zij zijn de zonen en dochters van ‘s levens hunkering naar zichzelf.

Je mag hen je liefde geven, maar niet je gedachten, want zij hebben hun eigen gedachten.’

Titel: Apostelkind. In de greep van een gesloten genootschap

Auteur: Renske Doorenspleet

Verschenen: april 2020

Uitgever: Balans

Pagina’s: 320

ISBN: 9789463820936 (paperback) / 9789463820943 (E-book)

Prijs: Paperback € 22,99 / E-book € 11,99

 

* Zie De Telegraaf, katern Vrouw, woensdag 8 april, pagina W7 en de website van De Monitor van KRO-NCRV

 

Share Button
25Shares

Ik – Elton John

2Shares
Share Button

Eén grote rollercoaster

Het turbulente leven van een popster in hart en nieren

‘Never a dull moment’. Dat is het leven van Elton John in één zin samengevat. De zeer succesvolle popster schreef zijn autobiografie, in de eerste plaats voor zijn kinderen. ‘Om te ontdekken hoe mijn leven was en hoe het was om mij te zijn’, aldus de zanger. Een ster die een geboren musicus blijkt te zijn en een opgewonden standje bovendien.

Het plotseling kunnen ontploffen, is iets wat John wijt aan zijn ouderlijke genen. Aan zijn ouders, die volgens John nooit met elkaar hadden moeten trouwen. ‘Zelfs in een lege kamer maakten ze nog ruzie met elkaar’, zo schrijft hij. Wat er voor zorgt dat Reginald Kenneth Dwight (zijn echte naam) al op jonge leeftijd op eieren loopt. Het leert hem confrontaties uit de weg te gaan, iets waar hij nog jarenlang last van heeft.

Wanneer het om de muziek gaat, is het een ander verhaal. Want de jongeling wil maar één ding: optreden. Zo gaat al zijn geld op aan plaatjes kopen, verlaat hij zonder diploma de middelbare school en treedt hij op, zelfs in gelegenheden waar men steevast met elkaar op de vuist gaat. Hij leert er veel van en bouwt zo voldoende zelfvertrouwen op om te reageren op een advertentie van Liberty Records, het bedrijf dat talent zoekt.

De afwijzing die volgt, blijkt een sleutelmoment te zijn. Het lijdt tot het vormen van een koningskoppel met tekstschrijver Bernie Taupin. Na enige tijd volgt het eerste succes, waarna John tot zijn verbazing al snel wordt bewonderd door artiesten waar hij ooit zelf fan van was. Het is het begin van een doldwaas leven, wat wel blijkt uit de volgende dagboekaantekeningen:

‘Opgestaan. Het huis opgeruimd. Voetbal gekeken op t.v. “Candle in the wind” geschreven. Naar Londen gegaan. Rolls-Royce gekocht. Ringo Star kwam eten.’

Inderdaad, een niet alledaags leven. Een leven dat John niet alleen bergen met geld oplevert, maar ook schaduwzijden kent, zoals een zware cocaïneverslaving. Het brengt hem tot aan de rand van de afgrond, iets waar hij achteraf met de nodige zelfspot op terugkijkt en wat hij bestempelt als ‘ongelooflijk onvolwassen’.

De lezer vindt in dit boek talloze kijkjes achter de schermen. Nu eens hilarisch (een reclame-zeppelin voor Rod Stewart uit de lucht laten schieten), dan weer inktzwart (zichzelf in coma drinken). Een levensverhaal waarbij John openhartig is en intieme details prijsgeeft. Zoals over zijn homoseksualiteit, zijn relatie met beroemdheden als Lady Diana en… zijn kinderwens.

Al met al een vlot geschreven en goed vertaald boek. Dat vraagt om meer, want als het gaat over de precieze totstandkoming van beroemde songs, is John vrij summier. Met een einde waarbij de huidige vader van twee kinderen de balans opmaakt en concludeert dat dichtbij Reg Dwight blijven, het beste is voor de tijd die hem nog rest.

 

Ik – Elton John. 

Uitgeverij Lebowski

Verschijning: oktober 2019

Pag.: 416

Illustraties: Ja

Vertaald door: Robert Neugarten

ISBN: 9789048838714

Paperback € 24.99 / E-Book €12.99 / Luisterboek € 14.99

Share Button
2Shares